Feromony pszczele Wstęp

 

Wraz z tańcem pszczół, feromony reprezentują najbardziej zaawansowaną komunikację pomiędzy owadami społecznymi.

Feromony to substancje chemiczne wydzielane przez gruczoły zewnątrz wydzielnicze zwierzęcia, które wywołują odpowiedź behawioralną lub fizjologiczną u zwierząt tego samego gatunku. U pszczoły miodnej celem komunikacji feromonowych są zwykle członkowie tej samej kolonii, ale istnieją wyjątki w których celem może być również członek innej rodziny pszczelej.

Bardzo złożona organizacja społeczności pszczelej, składa się z trzech podstawowych kast (królowej, robotnic oraz trutni) oraz czerwiu pszczelego, czyli młodych larw wymagających opieki. W celu przetrwania, społeczność ta potrzebuje wielu skoordynowanych działań. Wymusza to istnienie skomplikowanego sposobu komunikowania się pomiędzy członkami kolonii. Feromony są kluczowym czynnikiem, dzięki któremu utrzymywana jest ta zaawansowana forma społeczności. Charakteryzują się one szerokim zakresem plastyczności i funkcji, które pozwalają rodzinie pszczelej radzić sobie z nieprzewidzianymi zdarzeniami lub zmiennymi warunkami środowiskowymi.

Feromony uczestniczą w prawie każdym aspekcie życia kolonii pszczół miodnych. Od rozwoju i reprodukcji (w tym unasienniania królowej i rojenia), poszukiwania, obronę, orientację przestrzenną, po w zasadzie całościową aktywność kolonii od powstawania rodziny aż do jej upadku. Feromony umożliwiają komunikację pomiędzy wszystkimi kastami pszczół: królową i pszczołami, pomiędzy robotnicami, królową i trutniami oraz pomiędzy dorosłymi pszczołami i młodym czerwiem.

U pszczół miodnych, podobnie jak u innych zwierząt istnieją dwa rodzaje feromonów: podstawowe i wywoławcze. Feromony podstawowe działają na poziomie fizjologicznym, wyzwalając złożone i długotrwałe reakcje u odbiorcy i powodują zmiany zarówno rozwojowe jak i behawioralne. Feromony wywoławcze mają słabszy efekt. Generują prostą i przejściową odpowiedź, która wpływa na odbiorcę tylko na poziomie zachowania.

Większość feromonów znanych u owadów to feromony wywoławcze. Klasyfikowane są na kilka kategorii bazujących na ich funkcjach (seksualne, agregacyjne, rozpraszające, alarmowe, rekrutacyjne, szlakowe, terytorialne, rozpoznawcze). Feromony podstawowe są szczególnie rozwinięte u owadów społecznych, u których stanowią główną siłę napędową ewolucji harmonii społecznej i utrzymującą homeostazę kolonii. Wśród feromonów pszczół miodnych sygnały królowej i feromony czerwiu to przede wszystkim feromony podstawowe, choć posiadają one również funkcje wywoławcze. Natomiast większość feromonów pszczół robotnic to feromony wywoławcze.

W kolejnych częściach opisywał będę główne feromony pszczół miodnych rozdzielając je na poszczególne kasty, przez które są wydzielane oraz gruczoły odpowiedzialne za ich produkcję. Następnie wpływ każdego feromonu na odbiorcę i kolonię pszczelą, a neurofizjologiczne i molekularne mechanizmy reagowania na substancje chemiczne jakimi są feromony pozostawię sobie a sam koniec.  

Kolejny artykuł już za kilka dni.

Źródło artykułu: Neurobiology of Chemical Communication, Carla Mucignat-Caretta, 2014.